Linç şiddeti, çoğunlukla devlet otoritesinin zayıfladığı ya da işlevsizleştiği anlarda ortaya çıkan kendiliğinden bir şiddet biçimi olarak tanımlanır. Yerleşik akademik literatürde hâkim olan bu "zayıf devlet teorisi"ne göre linç, devletin güç boşluklarını dolduran bir kaos biçimidir. Türkiye'deki veriler farklı bir tablo ortaya koyuyor.

1935'ten 2022'ye uzanan bu arşiv, linç girişimlerinin rastlantısal olmadığını gösteriyor: Belirli dönemlerde yoğunlaşıyor, belirli gruplara yöneliyorlar ve benzer toplumsal koşullar altında tekrarlanıyorlar. Tekrar eden bu örüntüler, linç şiddetinin yalnızca kalabalığın anlık öfkesiyle açıklanamayacağına işaret ediyor.

Uluslararası araştırmalar da devletlerin linç kalabalıklarını çeşitli biçimlerde teşvik edebildiğini, hoş gördüğünü ya da engellediğini ortaya koyuyor. Bu çerçevede devlet, her linç kalabalığının görünmez ama belirleyici bir parçası olarak karşımıza çıkıyor.

Bu harita, o örüntüleri görünür kılmak için kuruldu.

Bununla birlikte, linç şiddetinin nedenlerine, biçimlerine ve işlevlerine ilişkin akademik literatürde birbirinden farklı, zaman zaman çelişen kuramsal yaklaşımlar bulunmakta. Bu tartışmaları tek bir çerçeveye indirgemek yerine, farklı perspektifleri ayrı ayrı ele almayı tercih ediyoruz.

Türkiye'deki linç vakalarını farklı kuramsal merceklerden inceleyen yazılara Perspektif bölümünden ulaşabilirsiniz. Ayrıca, linç kavramına yaklaşımımızı daha detaylı okumak için şu yazıya ulaşabilirsiniz.